''Cirkel van geweld' kan doorbroken worden als mensen kunnen investeren in een kalm brein'

Dit is een expertquote van Jessica Vervoort-Schel, orthopedagoog-generalist NVO en Phd kandidaat aan de UvA.

U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen, met vermelding van de naam van de expert en organisatie. Aanleiding: ‘Doorbreek cirkel van geweld’: mishandelde kinderen zelf gewelddadig | Binnenland | AD.nl

Naast het gelijktijdig aanpakken van uiteenlopende problemen die kunnen spelen in gezinnen waar huiselijk geweld speelt, is het belangrijk dat álle betrokkenen de ruimte krijgen om te leren van hun levenservaringen en hun regulatievaardigheden te versterken.

Hulpverleners, medisch professionals, politie, justitie, reclassering, gemeenten en ervaringsdeskundigen werken samen met gezinnen aan het doorbreken van de cirkel van huiselijk geweld. Voor zowel de professionals als de gezinsleden geldt, dat hun ervaringen in het leven van invloed zijn op de manier waarop zij op elkaar reageren.

Mensen hebben elkaar nodig om kalm te kunnen blijven of weer te worden. In onze ontwikkeling leren we zelfregulatie pas na vele ervaringen van co-regulatie, dat wil zeggen in afstemming met anderen weer kalm kunnen worden. Zelfs als we geleerd hebben om onszelf te reguleren, blijven we ons hele leven lang behoefte hebben aan co-regulatie, zeker wanneer stress toeneemt. Wanneer mensen ontregelen, zijn dus steunende relaties, interacties en verbindingen nodig. Dan kan nieuw gedrag ervaren, geleerd en geoefend worden. Dat geldt voor de gezinnen waarin de spanning kan oplopen, maar ook voor de professionals die veel meemaken in hun werk.

Escalerende interacties en fysiek geweld

Ingrijpende jeugdervaringen vormen een belangrijke risicofactor voor agressief gedrag en gedragsproblemen. Zeker wanneer er een gebrek is aan beschermende jeugdervaringen die de negatieve gevolgen van ingrijpende jeugdervaringen kunnen verminderen en veerkrachtig functioneren kunnen versterken.

Mensen zijn vaak geneigd om met uitsluitende reacties te reageren op agressie, zoals afwijzing, het verbreken van contact en straffen. Dit terwijl erkenning van de onderliggende emoties, co-regulatie en verbinding noodzakelijk zijn voor ontwikkelingskansen. Dat vraagt om samen verder te kijken dan signaalgedrag en niet vanuit automatische reacties te reageren. Deze reacties kunnen de onveiligheid namelijk vergroten en secundaire pijn toevoegen. Een goede, gezinsgerichte, gedeelde verklarende analyse is daarom onmisbaar.

Samen reguleren

Wanneer je als professional vele ervaringen van co-regulatie opdoet in je team en de organisatie waar je werkt, wanneer hier in je opleiding ruimschoots aandacht voor is geweest en je blijft leren van de ervaringen die je opdoet – je eigen triggers, stressreacties en bronnen van steun en kracht – is er ruimte voor het vergroten van je zelfregulatievaardigheden.

Om de ‘cirkel van geweld’ te doorbreken kunnen gereguleerde en reflecterende professionals, naast het samen verminderen van bronnen van stress, uitleg geven over de gevolgen van toxische stress, bijdragen aan de vermeerdering en intensivering van steunbronnen en de gezinsleden ondersteunen in de verdere ontwikkeling van hun (co-)regulatievaardigheden.