Europarlement: geen producten meer gemaakt door dwangarbeiders

Europarlementariërs hebben ontwerpverslag aangenomen die zorgt voor een importverbod van producten die door dwangarbeiders zijn gemaakt. Zo kunnen zulke producten bij de grens van de EU worden teruggestuurd. Ook biedt de wet de mogelijkheid tot onderzoek en komt er mogelijk een lijst met gebieden en sectoren met een hoog risico.

Het ontwerpverslag werd aangenomen in de parlementscommissies voor de Interne Markt en Internationale Handel. De parlementariërs willen dat verdachte bedrijven worden onderzocht. Als dwangarbeid wordt bewezen, dan worden alle import en export van de bijbehorende goederen aan de EU-grenzen stopgezet. Ook moeten bedrijven goederen terugtrekken die de EU-markt al hebben bereikt. Die producten moeten vervolgens worden gedoneerd, gerecycled of vernietigd. De firma’s waar het om gaat, komen op een zwarte lijst te staan.

Pas als een bedrijf heeft laten zien dat het is gestopt met dwangarbeid of de toeleveringsketen heeft gevrijwaard van dwangarbeid, mag het weer de EU-markt op. In tegenstelling tot wat de Europese Commissie wilde, zullen straks niet de autoriteiten maar bedrijven zich moeten bewijzen. Wel komt er nog een lijst van landen, gebieden en branches waar een grote kans op dwangarbeid bestaat.

Verder wordt nu duidelijker wat dwangarbeid precies is. De Europarlementariërs hebben daarvoor de definities in de tekst aangepast en uitgebreid. De definitie van dwangarbeid moet gelijk komen op die van de normen van de ILO. Het moet het volgende betekenen: ‘Alle werkzaamheden of diensten die van een persoon worden gevorderd onder de dreiging van enige straf en waarvoor de genoemde persoon zichzelf niet vrijwillig heeft aangeboden’.

Co-rapporteur en Europarlementariër Samira Rafaela (D66) noemt dwangarbeid ‘een ernstige schending van de mensenrechten’. ‘Het verbod zal volgens haar essentieel zijn bij het blokkeren van producten die met moderne slavernij zijn gemaakt en het wegnemen van economische prikkels voor bedrijven om dwangarbeid te verrichten.

Rafaela voegt daar aan toe: ‘Het zal klokkenluiders beschermen, slachtoffers een oplossing bieden en onze bedrijven en kleine en middelgrote ondernemingen beschermen tegen onethische concurrentie. Onze tekst bevat krachtige bepalingen over een database en is gender-responsief, allemaal sleutelelementen voor duurzame impact.’

Het Europees Parlement werkt ook aan andere wetgeving die fatsoenlijk werk en verantwoord ondernemen moeten bevorderen. Zo wordt gewerkt aan een voorstel voor de richtlijn voor ‘due diligence’ bij maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het voorstel over het verbieden van producten die met dwangarbeid zijn gemaakt, richt zich specifiek op het zogenoemde producttoezicht.

Vandaag, dinsdag 17 oktober, om 14.30 geven de Co-rapporteurs Maria-Manuel Leitão-Marques (Portugal, S&D) en Samira Rafaela (D66, Renew) in Straatsburg (Daphne Caruana Galizia perszaal) een persconferentie waar zij antwoord geven op vragen van de media over het voorstel en de volgende stappen van de procedure toelichten. De persconferentie is ook online te volgen (webstreaming). Journalisten die vragen willen stellen kunnen via deze link deelnemen.