UB Leiden verwerft zeldzame kaart Suriname

De Universitaire Bibliotheken Leiden (UBL) heeft een zeer bijzondere manuscriptkaart van Suriname verworven. De kaart uit 1830 is bijna 2,5 meter lang en is zeer gedetailleerd uitgevoerd. De kaart is met de hand getekend door Helmuth Hendrik Hiemcke (1808-1858), een van de officiële landmeters in dienst van het koloniale bestuur, en laat Suriname zien in een periode dat de plantagesamenleving over haar hoogtepunt heen was. Doordat de kaart nooit in druk is verschenen was deze vrijwel onbekend. De kaart is een waardevolle bron voor de geschiedenis van Suriname in de laatste decennia van de slavernij. Door de verwerving kan de kaart voor onderzoek, onderwijs en het publiek toegankelijk worden gemaakt.

Kaartencollecties

De kaart is een belangrijke aanvulling op de cartografische collecties én de Caribische collecties van de UBL. Zo bevindt zich in de Bodel Nijenhuiscollectie veel handgetekend kaartmateriaal en bevatten de collecties van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) en het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) veel kaarten van het Caribisch gebied. In de kaartencollecties bevindt zich een aanzienlijke hoeveelheid kaarten met betrekking op Suriname, daterend van het begin van de Nederlandse aanwezigheid in de zeventiende eeuw tot heden. Alle belangrijke gedrukte overzichtskaarten van de plantages zijn aanwezig. De verworven kaart van Hiemcke maakt deze reeks compleet. De kaart sluit eveneens aan op de internationaal vooraanstaande Caribische collecties van de bibliotheek.

Unieke aankoop

Conservator Martijn Storms is dankbaar dat het gelukt is om de unieke kaart aan te kopen: ‘Ik stond versteld toen ik de kaart voor het eerst bij een antiquariaat in Maastricht zag. De omvang, de gedetailleerdheid. Het laat het land zien in de laatste decennia voor de afschaffing van de slavernij, een periode waarover relatief weinig bekend is. De kans om zo’n unieke kaart aan te kopen doet zich maar zelden voor. Ik ben Surinamekenner Carl Haarnack zeer erkentelijk dat hij de UBL op deze kaart heeft geattendeerd.’ De aanschaf van de kaart is mogelijk gemaakt door het Bodel Nijenhuis Fonds voor cartografie, ondergebracht bij het Leids Universiteits Fonds, de Vrienden van de UBL, de stichting KITLV en verschillende particuliere giften.

Manuscriptkaart van Suriname uit 1830, getekend door Helmuth Hendrik Hiemcke, foto: Universitaire Bibliotheken Leiden

Titelcartouche van de kaart; Deze Generale kaart Voormelde Colonie is geteekend door den beedigde landmeeter Hel. Ha. Hiemcke gedaan in den jaare 1830, foto: Universitaire Bibliotheken Leiden

De monding van de Surinamerivier en Paramaribo, foto: Universitaire Bibliotheken Leiden

Monding van de Corantijn bij de Post Nickerie, foto: Universitaire Bibliotheken Leiden

Plantages langs de Tapoeripakreek, foto: Universitaire Bibliotheken Leiden

Nederzettingen van de oorspronkelijke bewoners aan Ikuruwu Lake in de kolonie Berbice, het huidige Guyana, foto: Universitaire Bibliotheken Leiden