De baan van de toekomst is niet ‘prompter’

De baan van de toekomst is niet ‘prompter’

Almeers ondernemer Marc Herdes over AI, over het werk dat verdwijnt, en over de mensen die straks achter de knoppen zitten

ALMERE — Acht verkopers aan een tafel, uitgenodigd door hun eigen directeur om te horen hoe een ander bedrijf het doet. Aan het hoofd van die tafel zat Marc Herdes, ondernemer sinds 1999 en oprichter van het Almeerse softwarebedrijf Cloudzicht — bij een bedrijf dat in dezelfde markt werkt als een van zijn eigen bedrijven. Hij pakte een adres uit hun eigen bestand, tekende de situatie in, stelde zes vragen, en deelde anderhalve minuut later een offerte van twaalf pagina’s uit. Met beeld, met staffels, kloppend.

Toen werd het stil. En daarna stelde iemand aan die tafel de vraag waar het volgens Herdes werkelijk over gaat.

“Als dit echt waar is, wat doen wij hier dan nog met z’n allen? En wat gebeurt er straks met mijn baan?”

“Dat is een eerlijke vraag en hij verdient geen gladde reactie”, zegt Herdes. “Maar hij wordt bijna overal verkeerd beantwoord. Het gesprek gaat over welke banen verdwijnen. Bijna niemand heeft het over wie er straks aan de knoppen zit. Ik denk dat we de verkeerde kant op kijken.”

Niet het vak verdwijnt. Het overtypen verdwijnt.

Herdes bouwt sinds 1999 software voor het midden- en kleinbedrijf en komt daarvoor elke week bij bedrijven binnen. Hij bouwt, met andere woorden, de systemen die dit werk overnemen — en ziet daardoor van dichtbij wat er precies wegvalt. Volgens hem is dat niet het vak, maar het handwerk eromheen: gegevens van het ene systeem naar het andere brengen, een bedrag natrekken, een offerte opmaken die in iemands hoofd al klaar was, een lijstje bijhouden náást het systeem omdat het systeem die ene stap niet kent.

Bij één bedrijf bleek een medewerker in de praktijk zelf de koppeling tussen twee pakketten te zijn. Niet in functietitel, wel in het dagelijks werk: zij haalde gegevens uit het ene systeem en zette ze in het andere. Jarenlang.

“Dat is geen baan die iemand voor zichzelf heeft uitgekozen. Dát is het werk dat weggaat. Wat er in de plaats komt is niet niets — het is alleen ander werk, en minder voorspelbaar.”

Ruim twintig van die gevallen staan uitgeschreven op zijn site herdes.nl: de installateur die vijftien keer per dag van zijn ladder kwam om een prijs te noemen, het bedrijf waar de offerte langs zes systemen ging, de hovenier die na twintig jaar iets anders moest. Steeds hetzelfde patroon, zegt Herdes: niemand had dat werk bedacht, het was er gewoon in gegroeid.

“U heeft al een ja-knikker. Die staat op uw bureau.”

Waar taalmodellen goed in zijn, is volgens Herdes het gemiddelde: de nette samenvatting, het redelijke advies, de standaardoplossing voor het standaardgeval. Enorm nuttig — en precies daarom geeft het niemand een voorsprong. Komt er bij u een goed antwoord uit, dan komt datzelfde antwoord bij uw concurrent ook uit. Hij stelde dezelfde vraag.

Er zit volgens hem bovendien iets in dat zelden hardop wordt benoemd.

“Het is een ja-knikker. Je legt een idee voor en het vindt het al snel heel goed. Achteraf zegt het: o sorry, zo had ik het niet begrepen. Dat is geen fout in de techniek, dat is hoe het gebouwd is. Wie er alleen mee praat om bevestiging te krijgen, kríjgt bevestiging. Dat is gevaarlijker dan een verkeerd antwoord, want een verkeerd antwoord valt op.”

Waarom ‘prompter’ geen beroep wordt

Rond de vraag welk werk erbij komt, valt telkens hetzelfde woord: prompter, de specialist die goede vragen aan een model stelt. Herdes verwacht dat daar veel geld verkeerd in gaat.

“Goed vragen stellen aan een model wordt een gewone vaardigheid, zoals goed kunnen zoeken een gewone vaardigheid werd. Daar bouw je geen beroep op. Wie nu een cursus volgt om prompter te worden, leert iets wat over twee jaar in de functie-eis van iedereen staat en van niemand het beroep is.”

De schaarse vaardigheid is volgens hem een andere: weten wanneer het antwoord niet klopt. “Dat kun je niet aan het model vragen, want dat is precies waar het een ja-knikker is. Dat moet uit de mens komen die het werk kent. En die mens moet nog iets kunnen wat weinig met techniek te maken heeft: tegengas geven. Zeggen dat het niet moet. Een probleem níet in het hokje duwen waar het bijna in past.”

Hij vat het samen met een uitdrukking die volgens hem weer helemaal opgaat: kennis is niet te koop. “Je kunt een abonnement nemen op een model. Je kunt niet kopen dat je weet wat je ermee moet.”

Wie dat kan — en hier doet Herdes een waarneming, geen bewering

Vraag iemand die kleurenblind is hoe hij een rode draad van een groene onderscheidt, zegt Herdes. Die kijkt niet naar de kleur. Die kijkt naar de plek in de bundel, of naar een markering, of hij meet. Hij komt bij dezelfde uitkomst via een weg die niemand anders neemt — en die weg heeft hij zelf moeten bedenken, want de standaardweg was voor hem dicht.

Dat mechanisme gaat volgens hem niet over kleuren. In vijfentwintig jaar ondernemen ziet hij opvallend vaak dat de mensen die het ongemakkelijke werk het beste oplossen, mensen zijn die nooit de makkelijkste route hebben kunnen nemen. Omdat ze niet lezen zoals de rest. Omdat hun aandacht niet doet wat een schoolbank vroeg. Omdat iets bij hen niet kon op de manier waarop het hoorde.

“Die mensen hebben jarenlang geoefend in één ding: een deur zoeken die wél opengaat. Niet omdat dat leuk is, maar omdat het moest. Precies de vaardigheid die schaars wordt op het moment dat de standaardweg gratis wordt. Standaard, dat kan iedereen. Maar net even anders — dat is een gave.”

Herdes tekent daar twee dingen expliciet bij aan. Hij zegt niet dat dyslexie, ADD of ADHD iemand creatief maakt: “dat is niet vastgesteld en ik ga het niet beweren. Wat ik zie is een gewoonte, en die gewoonte kan iedereen ontwikkelen die vaak genoeg voor een dichte deur heeft gestaan.” En hij zegt al helemaal niet dat zo’n diagnose nodig is om hier goed in te zijn. “Dat zou onzin zijn en het zou mensen buitensluiten die dit werk uitstekend doen. Het is geen voorwaarde, en het is ook geen garantie.”

“Wij komen in dienst van de robots te staan”

Over vijf jaar staan er volgens Herdes robots in restaurants, in winkels en in huizen. Nu vinden we het nog bijzonder als een apparaat een kopje koffie brengt; straks is het gewoon. En juist daar ziet hij werk ontstaan waar nauwelijks over wordt gesproken.

“Wie onderhoudt dat ding? Die robots lopen, maar ze hebben geen schoenen aan. Die wieltjes slijten. Iemand moet dat apparaat aansturen, instellen, uitleggen aan de mensen die ermee werken, en repareren als het op zondagavond stilvalt. Dat iemand zijn wij.”

Dat is volgens hem geen sombere gedachte maar een nuchtere: het is werk, en het is werk dat niet weg te automatiseren valt door de machine die het zelf nodig heeft. Voor software geldt precies hetzelfde. Elk systeem dat werk overneemt, heeft iemand nodig die begrijpt wat het doet en die merkt wanneer het iets doet wat niet de bedoeling was.

Wat dit betekent voor wie morgen iemand aanneemt

Herdes’ advies aan werkgevers gaat niet over cursussen. “De vraag is niet wie de meeste cursussen heeft gevolgd. De vraag is wie er ongemakkelijk van wordt als iets niet klopt, en dan blijft doorzoeken.”

En begin klein, zegt hij. Niet bij het grootste probleem — dat is verleidelijk en het is de snelste manier om een half jaar verder te zijn zonder dat iemand iets gebruikt. Pak één handeling die vaak terugkomt, laat die volgende week werken, en kijk wat er gebeurt met de mensen die hem deden. “Wie opbloeit, is degene die u zoekt.”

Op de vraag waarom hij zijn manier van werken dan uitgerekend bij een bedrijf in dezelfde markt ging vertellen, heeft hij één antwoord.

“Als het makkelijk kon, kon iedereen het.”

— — —

Over Marc Herdes

Marc Herdes (Almere) onderneemt sinds 1999 en bouwt software en AI-toepassingen voor het midden- en kleinbedrijf: koppelingen tussen systemen, offerteconfiguratoren en werkprocessen die zonder handwerk doorlopen. Hij begon met websites en community-omgevingen vóór het bestaan van Facebook, en werkte daarna aan databasekoppelingen, sms-automatisering, online streaming, webshopsoftware en, sinds 2019, online configuratoren. Sinds 2023 geeft hij les op het roc: masterclass ondernemen en creatief zijn met techniek. Op zijn eigen site herdes.nl schrijft hij over het werk achter die projecten: de gesprekken die eraan voorafgingen, de keuzes die gemaakt zijn en wat er niet werkte. Hij is beschikbaar voor achtergrondgesprekken, een opiniebijdrage of een demonstratie.

Over Cloudzicht

Cloudzicht is een softwarebedrijf in Almere, opgericht door Marc Herdes en John van den Bosch. Het maakt maatwerk voor het mkb: koppelingen, configuratoren, werkprocessen en AI die daadwerkelijk iets doet — geen pakket dat wordt doorverkocht. Wat Cloudzicht bouwt, gebruikt het eerst zelf in de praktijk.